ประวัติคุณทวด จมื่นศรีสรรักษ์ มรว.เล็ก ศิริวงศ์ (คุณพระนายศรีเล็ก)

วันนี้ระหว่างกำลังกูเกิ้ลข้อมูลอยู่ก็ได้ไปเจอลิ้งหนึ่งซึ่งพาไปยังเว็บไซต์ ThaiLIS ที่เก็บรวบรวมเอกสารเก่าๆหายากเอาไว้ แล้วก็ไปเจอหนังสือที่แจกในงานพระราชทานเพลิงศพของคุณทวด (พ่อของปู่) ในหนังสือมีประวัติของคุณทวดอยู่ ละเอียดพอควร ผมเองก็เพิ่งจะเคยเห็นได้อ่านก็วันนี้เอง เลยอยากจะเอามาแชร์ไว้ที่เว็บนี้ เผื่อลูกหลานหรือคนอื่นๆที่สนใจจะได้อ่านบ้างครับ

ประวัติ หม่อมราชวงศ์เล็ก ศิริวงศ์

หม่อมราชวงศ์เล็ก ศิริวงศ์ เกิควันอังคาร เดือน อุตราสาธ  แรม ค่ำ ปีเถาะสัปตศก จุลศักราช ๑๒๓๗ ตรงกัยวันที่ ๓๑ เดือนกรกฎาคม พระพุทธศักราช ๒๓๙๗ เป็นบุตรพระสัมพันธวงศ์เธอพระองค์เจ้าประเสริฐศักดิ์  มารคาซื่อหม่อมพริ่ง ( ราชนิกูลบางช้าง )ซึ่งเป็นหลานท่านเจ้าพระยาวงศาสุริยศักดิ์ (แสง) ที่สมุหพระกระลาโหม รัชกาลที่ เมื่ออายุหม่อมราชวงศ์ล็กได้ เดือน พระองค์เจ้าประเสริฐศักดิ์ผู้เปนบิดาได้ทรงนําไปพร้อมด้วยคอกไม้ธูปเทียนถวายตัวเป็นข้าในพระบาทสมเด็จ ๆพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ตังแต่ยังทรงคํารงพระยศอยู่ในที่สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์ ได้เรียนหนังสือโทยอยู่ในสํานักพระญาณสมโพธิ (ตํา) พระราชาคณะวัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษดิ์ เมื่อพระบาทสมเด็จ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

รัสกาลที่   เสด็จทรงพระผนวซเณรประทับอยู่วัดบวรนิเวศวิหาร ไต้ตามเสด็จไปเรียนหนังสือขอมอยู่ในสำนักวัดนั้นด้วย

พรระพุทธศักราซ ๒๔๓๐ โกนจุกที่วังพระเจ้าราชวรวงศ์เธอ กรมขุนราชสีหวิกรม พระยาทสมเด็จ ฯพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยูหัว เมือดำรงพระยศเป็นกรมขุนพินิตประชานาถ เสด็จพระราชทานน้ำพระพุทธมนต์

เมือพระบาทสมเด็จ ฯพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จขึ้นเถลิงถวัลยราชสมบัติ หม่อมราชวงศ์เล็ก ศิริวงศ์ ไค้เข้ารับราชการ ไห้รับพระราชทานเงิน  ซึ่งทรงพระมหากรุณาโปรคเกล้า พระราชทานให้แก่ข้าหลวงเดิม ๑๒๐ บาท และได้รับพระราชทานเบี้ยหวัดปีละ ๘๐ ขาท ครั้นต่อมาในพระพุทธศักราช ๒๔๑๓ อายูได้ ๑๖ปี ได้รับพระราชทานสัญญาบัตรเป็นนายขัน หุ้มแพร นายยามมหาดเล็กเวรเดช ได้รับพระราชทานเบี้ยหวัดเพิ่มขึ้นเป็น ๑๐๐ บาท เมื่อพระพุทธศักราซ ๒๔๑๔ ได้รับพระราชทานเบี้ยหวัดเพิ่มขึ้นอีกเป็น ๑๒๐ บาท กับเงินเดือนๆ ละ ๓๐ บาท ได้ทรงพระมหากรุณาโปรดเกล้า ให้สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอเจ้าฟ้า กรมหลวงจักรพรรดิพงศ์เสด็จไปทูลขอ หม่อมราชวงศ์หญิง แจ่มแจ้ง บุตรีพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจิตราภรณ์ ในพระเจ้าพี่ยาเธอกรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส  แต่สมเด็จพระไปยิกาเธอ กรมสมเด็จพระสุดารัตน์ราชประยูร ( ซึ่งเรียกกันว่าทุลกระหม่อมแก้ว ) พระราชทานให้เป็นภรรยา ค่อมาในพระพุทธคักราช ๒๔๑๖ ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า พระราชทานสัญญาบัตรเลื่อนขึ้นเป็นนายจ่าเรศ เวรฤทธิ์ ได้รับพระราชทานเบี้ยหวัดเพิ่มขึ้นเย็นปีละ ๑๖๐ บาท พระพุทธศักราซ์ ๒๔๑๗ ได้รับพระราชทานเบี้ยหวัดเพิ่มขึนอีก ๘๐ บาทรวมเป็น ๒๔๐ บาท พระพุทธศักราช ๒๔๑๙ ได้รับพระราชทานสัญญาบัตรเลื่อนขึ้นเป็นหลวงนายฤทธิ์ นายเวรเครื่องขวา ได้รับพระราชทานเบี้ยหวัดเพิ่มขึ้นอีก ๔๐ บาท รวมเปน ๒๘๐ บาท และได้ทรงพระมหากรุณาให้เป็นนาคหลวง ทําขวัญที่พระะที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย อุปสมบทในพระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสตาราม จำพรรษาอยู่ณวัดราชบพิธ สมเด็จกรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์เปนพระอุปัชญาย์ สมเด็จพระสังฆราช (สา ) เป็นพระกรรมวาจา ครั้นลาสิกขาแล้ว  ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ให้เป็นเจ้าหมื่นศรีสรรักษ์ หัวหมื่นมหาดเล็ก ได้รับพระราชทานหีบหมากทองคํา, โต๊ะทองคํารองหีบ, กานํ้าเย็นทองคํา, กระบี่ด้ามเป็นรูปศีร์ษะนาคโกร่งฝักทองคํา เครื่องยศในตําแหน่งหัวหมื่น และได้รัยพระราชทานเครื่องราชอิศริยาภรณ์มงกุฎสยามชั้นที่ ภัทราภรณ์ และได้ตราต่างประเทศมงกุฎอิตาเลี่ยน และในพระพุทธศักราช ๒๔๒๕ นี้ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิศริยาภรณ์ชั้น ตติยจุลจอมเกล้า และได้รับพระราชทานเงินเบี้ยหวัดเพิ่มขีนอีก ๔๐ บาท เป็น ๓๒๐ บาท เงินเดือนๆละ ๓๐ บาทตามเดิม พระพุทธศักราช ๒๔๒๕ ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ให้ออกไปรับคนสมัครเข้ารับราชการทหารที่มณฑลราชบุรี ได้รับพระราชทานยศทหารเปนนายพันโท รับพระราชทานเงินเดือนๆละ ๑๒๐ บาท และได้รับราชการทั้งฝ่ายทหารและพลเรือน ในพระพุทธศักราช ๒๔๒๕ ได้ทรงพระกรุณาโปรกเกล้า ให้เปนนายด้านรับผิดชอบจัดการรักษาพิพิธภัณฑ์ ( เนชั่นแนลเอสมีแช่น ) ในคราวครบรอบศตวรรษ ( ๑๐๐ ปี ) ไต้รับพระราชทานรางวัลเหรียญทองคําหนัก ๑๐ บาท มีพระบรมรูปพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวกับสมเด็จพระบรมราชเทวี (ซึ่งปรากฏพระนามในเวลานี้ว่า สมเด็จพระมาตุจฉาเจ้า พระบรมราชเทวี ) พระพุทธศักราช ๒๕๒๖ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสด็จขึ้นไปทรงนมัสการพระพุทธบาท ได้เป็นผู้บังคับบัญชาทหารตามเสด็จพระราชดำเนินคราวนั้น ครั้นไปถึงพระพุทธบาท ทหารได้เกิดวิวาทขึ้นกับราษฎร ทหารใช้ปืนยิงขิ้นไปบนไหล่เขาพระพุทธบาท นัด กระสุนปืนกระทบหน้าผาแล้วสะท้อนกลับตกลงในค่ายหลวง นายทหาร นายต้องรับพระราชอาญา และหม่อมราชวงค์เล็กซึ่งเป็นผู้บังคับบัญชามีความผิด

ฐานเลินเล่อต่อหน้าที่ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ยกออกเสียจากหน้าทีราชการ

พระพุทธศักราช ๒๔๓๐ ได้กลับเข้ารับราชการทหารเปนนายพันเอก ได้รับพระราชทานเงินเดือน ละ ๑๒๐ บาท แล้วได้ไปเปนผู้ช่วยเจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรี แม่ทัพไปปราบฮ่อเมื่องหลวงพระบาง ได้รับพระราชทานเงินเดือนเพิ่มขึ้นอีกเปนเดือนละ ๒๔๐ บาท

พระพุทธศักราช ๒๔๓๒  ได้ไปเป็นผู้ช่วยในการจําหน่ายฝิ่นทางลำนํ้าโขง ได้รับพระราชทานเงินเดือนเพิ่มขึ้นอีก ๑๖๐ ปาท รวมเปนเดือนละ ๔๐๐ บาท

พระพุทธศักราช ๒๔๓๓ ได้เปนผู้ช่วยเจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรี ข้าหลวงพิเศษปราบโจรผู้ร้ายทางมณฑลตะวันออก

พระพุทธศักราช ๒๔๓๔  ได้เปนแม่กองเก็บเงินอากรสวนใหญ่ ได้รับพระราชทานรายได้เปนส่วนลดร้อยละ จากจำนวนเงินที่เก็บใด้ และยังคงคําการจําหน่ายฝิ่น รับพระราชทานเงินเดืยน ละ ๔๐๐ บาทด้วยอีกแผนกหนึ่ง

พระพุทธศักราช ๒๔๔๐ บังเกิดโรคภัยเบียดเบียน มิสามารถจะรับราชการสนองพระเดชพระคุณตอไป จึงไค้กราบถวายบังคมลาออกจากหน้าที่ราชการ ครั้นต่อมาในวันที่ ๑๒ สิงหาคม พระพุทธศักราช ๒๔๖๕ หม่อมราชวงศ์เล็ก ศิริวงศ์ ถึงแก่กรรมด้วยโรคชราอายูได้ ๖๘ ปี 

หม่อมราชวงศ์เล็ก ศิริวงศ์.มีภรรยา คน บุตรชาย หญิง ภรรยาคนแรก คือหม่อมราชวงค์หญิงแจ่มแจ้งมีบุตรี พระบาทสมเด็จ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้า พระราชทานนามว่าหม่อมหลวงหญิงพัวพัน เพราะทรงนับว่าเปนพระสัมพันธญาติอันใกล้ชิดในพระองค์ทั้ง๒ ฝ่าย คือหม่อมราชวงค์เล็ก ศิริวงศ์ เป็นหลานสมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชชนนิพระพันปีหลวง และหม่อมราชวงค์หญิงแจ่มแจ้งก็เปนหลานพระเจ้าพี่ยาเธอ กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส และหม่อมหลวงหญิงพัวพันผู้นี้ เปนหม่อมในหม่อมเจ้าอุดมดิเรกลาภ 

ภรรยาคนที่ ชื่อเจ้าแก่นคำ เจ้าลาวเมีองหลวงพระบาง มีบุตรี คน คือหม่อมหลวงหญิงสงวน, หม่อมหลวงหญิงรําจวน

ภรรยาคนที มีบุตร คน บุตรชายคนใหญ่ คือนายร้อยตรี หม่อมหลวงสุภาพ, นายร้อยตรี หม่อมหลวงถวิล, นักเรียนนายดาบ หม่อมหลวงครุณ, หม่อมหลวงซายโอภาส, หม่อมหลวงหญิงจรัส

ภรรยาคนที่ มีบุตร คน คือหม่อมหลวงหญิงแฉล้ม, หม่อมหลวงชายนระทิพ, หม่อมหลวงชายปราโมชย์, หม่อมหลวงชายประดิษฐ์ 

—-

8 thoughts on “ประวัติคุณทวด จมื่นศรีสรรักษ์ มรว.เล็ก ศิริวงศ์ (คุณพระนายศรีเล็ก)

  1. ขอบคุณมากๆเลยค่ะ เป็นประโยชน์อย่างยิ่ง
    เป็นเหลน ของท่านยายทวด หม่อมหลวงพัวพัน (ศิริวงศ์) ทวีวงศ์ ตจ ค่ะ
    ได้พบ เอกสารนี้แล้ว รู้สึกปลื้มปิติในใจค่ะ

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s